บทความ

สายตาเอียง(Astigmatism) เกิดจากอะไร สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาที่ช่วยได้

สายตาเอียง(Astigmatism) เกิดจากอะไร สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาที่ช่วยได้

สายตาเอียงคืออะไร?

สายตาเอียง (Astigmatism) คือภาวะที่กำลังหักเหแสงของดวงตา ไม่เท่ากันในสองแนวหลัก (ส่วนมากเกิดจากกระจกตา บางรายเกิดที่เลนส์ตา) ทำให้แสง ไม่รวมเป็นจุดเดียวบนจอประสาทตา ภาพจึง พร่า/มัว/มีเงาซ้อน/บิดเบี้ยว ได้ทั้งระยะใกล้และไกล และมักพบร่วมกับสายตาสั้น/สายตายาว

4 สัญญาณอาการที่พบบ่อย

  • มองเห็น เบลอหรือผิดเพี้ยน ต้องหรี่ตาบ่อย
  • มอง ตัวอักษร/ตัวเลขไม่ชัด เห็นเงาซ้อน
  • เห็น แสงฟุ้งกระจาย โดยเฉพาะเวลากลางคืน
  • ปวดศีรษะ/ตาล้า เมื่อเพ่งนาน ๆ

สาเหตุ: มาจากอะไรได้บ้าง?

1) Curvature Astigmatism (โค้งผิวกระจกตาไม่สม่ำเสมอ)

  • กระจกตาโค้ง ไม่เป็นทรงกลม (เช่น รูปวงรี/รูปไข่) ทำให้กำลังหักเหสองแนวต่างกันหรือพบได้ โดยกำเนิด (บางทฤษฎีเชื่อมโยงแรงกดของเปลือกตาบนแนวดิ่ง ทำให้กำลังแนวดิ่งมากกว่าแนวราบเล็กน้อย) เกิดภายหลัง: แผลเป็น/การอักเสบ/ติดเชื้อของกระจกตา, หลังอุบัติเหตุหรือผ่าตัดตา, ภาวะกระจกตาย้วย (keratoconus, pellucid)

2) Index Astigmatism (ดัชนีหักเหของเลนส์ตาไม่สม่ำเสมอ)

เกิดจาก ความแตกต่างของดัชนีหักเหภายในเลนส์ตา ทำให้กำลังหักเหในแนวต่าง ๆ ไม่เท่ากัน บางพฤติกรรม/ท่าทาง (เช่น นอนตะแคงดูทีวี) อาจก่อให้เกิด การรับรู้ภาพเอียงชั่วคราว แต่ ไม่ใช่สาเหตุถาวร ของสายตาเอียงแบบโครงสร้าง

พฤติกรรมเสียงที่ส่งผลต่อการเกิดสายตาเอียง

  • การอ่านในที่มืด/เพ่งจอใกล้ ไม่ทำให้เกิดสายตาเอียงถาวร แต่ทำให้ ตาล้า/ปวดตา ได้

ประเภทของสายตาเอียงมีอะไรบ้าง?

ที่จริงแล้วสายตาเอียงสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือสายตาเอียงแบบสม่ำเสมอ และสายตาเอียงแบบไม่สม่ำเสมอ ซึ่งสายตาเอียงทั้ง 2 ประเภทต่างกันดังนี้

  • สายตาเอียงแบบสม่ำเสมอ

เกิดจากการที่กระจกตามีรูปร่างผิดปกติหรือมีความโค้งไม่สม่ำเสมอกัน โดยอาจจะโค้งเป็นรูปวงรีหรือรูปไข่ ทั้งในแนวตั้ง แนวนอน หรือแนวเฉียงเพียงแค่ทิศทางเดียว ซึ่งแนวที่มีกำลังหักเหสูงสุดและแนวที่มีกำลังหักเหต่ำสุดจะตั้งฉากกัน หากแบ่งตามแนวของกำลังหักเห จะแบ่งออกเป็นอีก 3 ชนิด ได้แก่

  1. กำลังหักเหแนวหนึ่งปกติ แต่กำลังหักเหอีกแนวหนึ่งเป็นสายตาสั้นหรือสายตายาว
  2. กำลังหักเหเป็นสายตาสั้นทั้ง 2 แนว หรือกำลังหักเหเป็นสายตายาวทั้ง 2 แนว
  3. กำลังหักเหแนวหนึ่งเป็นสายตาสั้น แต่กำลังหักเหอีกแนวหนึ่งเป็นสายตายาว

สายตาเอียงแบบสม่ำเสมอสามารถเป็นได้ตั้งแต่เกิด โดยจะพบได้ทั่วไปและพบได้มากกว่าสายตาเอียงแบบไม่สม่ำเสมอ ซึ่งวิธีการแก้ไข คือ การใส่แว่นสายตา การใส่คอนแทคเลนส์ และการผ่าตัดกระจกตา

  • สายตาเอียงแบบไม่สม่ำเสมอ

เกิดจากการที่กระจกตามีรูปร่างผิดปกติหรือมีความโค้งไม่สม่ำเสมอกัน โดยอาจจะโค้งเป็นรูปวงรีหรือรูปไข่ ทั้งในแนวตั้ง แนวนอน หรือแนวเฉียงในหลายทิศทาง ซึ่งแนวที่มีกำลังหักเหสูงสุดและแนวที่มีกำลังหักเหต่ำสุดจะไม่ตั้งฉากกัน สาเหตุมาจากการเกิดอุบัติเหตุที่เกี่ยวกับดวงตา ทำให้กระจกตาได้รับการกระทบกระเทือน เกิดเป็นรอยแผลที่กระจกตาหรือกระจกตาผิดรูปไป ซึ่งวิธีการแก้ไข คือ การใส่คอนแทคเลนส์และการผ่าตัดกระจกตา

วิธีทดสอบสายตาเอียง ด้วยตัวเองเบื้องต้น

เราสามารถทดสอบสายตาเอียงเบื้องต้นได้ด้วยตัวเอง โดยใช้แบบทดสอบดังภาพและทำตามวิธีดังนี้

  1. เว้นระยะห่างระหว่างผู้ทดสอบและแบบทดสอบประมาณ 40 เซนติเมตร
  2. ใช้มือปิดตาซ้าย และใช้ตาขวาข้างเดียวมองไปยังแบบทดสอบที่เป็นรูปพัด สังเกตว่าเส้นตรงทุกเส้นเข้มเท่ากันหรือไม่ หากมองแล้วมีบางเส้นเข้มกว่าเส้นอื่น แสดงว่าคุณมีภาวะสายตาเอียง
  3. หากมองแล้วเส้นทุกเส้นมีความเข้มเท่ากัน ให้ถือแบบทดสอบแล้วยืดแขนออกจนสุด จากนั้นมองอีกครั้ง หากมองแล้วมีบางเส้นเข้มกว่าเส้นอื่น แสดงว่าคุณมีภาวะสายตาเอียง แต่ถ้าหากมองแล้วเส้นทุกเส้นมีความเข้มเท่ากัน แสดงว่าคุณไม่มีภาวะสายตาเอียง หรือมีค่าสายตาเอียงที่น้อยมาก ๆ
  4. ทำซ้ำทุกข้ออีกครั้ง โดยเปลี่ยนเป็นใช้มือปิดตาขวา และใช้ตาซ้ายมองข้างเดียว

หากคุณพบว่ามีสายตาข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้ง 2 ข้างเอียง ควรไปพบจักษุแพทย์เพื่อเข้ารับการวินิจฉัยให้มั่นใจอีกครั้ง หากผลออกมาว่าคุณมีสายตาเอียงจริง ๆ ต้องหาทางแก้ไขหรือรักษาต่อไป

สายตาเอียง(Astigmatism) เกิดจากอะไร สาเหตุ อาการ และวิธีรักษาที่ช่วยได้

แนวทาง “การแก้ไขเเละรักษา”

การใส่แว่นสายตาสำหรับสายตาเอียง

การใส่แว่นตา เป็นการแก้ไขปัญหาสายตาที่ได้ผลลัพธ์รวดเร็ว และมีความปลอดภัยสูง เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาสายตาเอียงในระดับปกติ โดยการนำค่าวัดสายตาที่ได้จากแพทย์ ไปสั่งตัดแว่นสายตาเอียงที่มีความจำเพาะกับแต่ละบุคคลได้ หลายๆคน เมื่อจะต้องตัดแว่นตา โดยเฉพาะผู้ที่ต้องใส่แว่นตาเป็นครั้งแรก อาจมีความสงสัยว่า ปกติแล้ว สายตาเอียงใช้เลนส์อะไร? เลือกยังไงได้บ้าง? วิธีการเลือกแว่นสายตาเอียง คือ การตัดค่าสายตาตามที่ได้ใบสั่งจากแพทย์ ใช้เลนส์ทรงกระบอกพิเศษ เพื่อแก้ไขความโค้งที่ไม่พอดี และชดเชยกำลังเพิ่มเติมในส่วนต่างๆของเลนส์ ทำให้การมองเห็นชัดเจนขึ้นเวลาสวมใส่แว่น อีกทั้งควรดูเรื่องของคุณภาพแว่นตา แนะนำว่า ควรเลือกทำแว่นตาที่มีคุณภาพดี หรือคุณภาพสูงไปเลยเสียดีกว่า เพื่อความสบายตา ลดอาการปวดหัว เป็นต้น

การใส่คอนแทคเลนส์สำหรับสายตาเอียง

การใส่คอนแทคเลนส์สายตาเอียง เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกดีๆที่ได้ผลลัพธ์คล้ายคลึงกับการใส่แว่นสายตา เหมาะสำหรับผู้ที่ใส่แว่นตาไม่ได้ เนื่องจากเกิดอาการมึนศีรษะ หรือไม่ชื่นชอบในการใส่แว่นตา ต้องการมีมุมมองที่กว้าง และทำกิจกรรมต่างๆได้อย่างอิสระ คอนแทคเลนส์เป็นสิ่งที่ต้องถอดเข้าออกโดยสัมผัสกับดวงตาโดยตรง ดังนั้นหากคุณเลือกที่จะใช้คอนแทคเลนส์ จะต้องหมั่นรักษาความสะอาดให้ดี ใส่ในระยะเวลาที่กำหนด เพื่อป้องกันการติดเชื้อ การระคายเคืองตา หรืออันตรายอื่นๆที่อาจส่งผลต่อดวงตาได้ โดยปกติแล้ว บุคคลที่มีภาวะสายตาเอียงจะไม่สามารถใช้คอนแทคเลนส์แบบทั่วไปได้ ให้คุณเข้าพบจักษุแพทย์ เพื่อปรึกษาถึงชนิดของคอนแทคเลนส์ที่เหมาะสมกับดวงตาแต่ละบุคคล ซึ่งคอนแทคเลนส์มีทั้งชนิดนิ่มพิเศษ(Toric) และชนิดแข็งที่ก๊าซซึมผ่านได้

ศัลยกรรมหักเหแสง/เลนส์แก้วตา เพียงรักษาสายตาเอียง

  • LASIK การทำเลสิค การทำเลสิคสายตาเอียง เป็นการแก้ไขปัญหาสายตาเอียง โดยใช้ใบมีดในการเปิดชั้นกระจกตา จากนั้นใช้เลเซอร์ในการปรับความโค้งของกระจกตาให้เท่ากับที่มีการคำนวณค่าสายตาเอาไว้ ซึ่งวิธีเลสิคนี้สามารถพักฟื้นได้เร็ว กลับมามองเห็นได้เหมือนปกติ เกิดการระคายเคืองน้อย

  • การทำ PRK การทำ PRK(Photorefractive Keratectomy) เป็นวิธีการแก้ไขความผิดปกติของสายตา โดยไม่แยกชั้นกระจกตา แต่จะนำเยื่อบุผิวบนกระจกตาที่สามารถเจริญขึ้นมาใหม่ได้ออกก่อน จากนั้นใช้เอ็กไซเมอร์เลเซอร์ (Excimer laser) ปรับรูปร่างของกระจกตาให้มีสัดส่วนความโค้งที่สมดุล วิธีการนี้ เป็นวิธีเดียวที่มีการอนุญาตให้ผู้ที่ต้องการสอบเป็นนักบิน หรือผู้ที่ต้องประกอบอาชีพที่มีความเสี่ยงสามารถทำได้ และเป็นวิธีที่มีผลข้างเคียงน้อย ไม่มีการเย็บแผล ผู้ที่มีภาวะสายตาเอียงไม่เกิน 200 หรือผู้ที่มีภาวะสายตาเอียงร่วมกับสายตาสั้น รวมไปจนถึงผู้ที่มีอาการตาแห้ง กระจกตาบาง สามารถทำด้วยวิธีนี้ได้

  • การทำ Femto LASIK การทำ Femto LASIK หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า การผ่าตัดแบบไร้ใบมีด คือ การผ่าตัดรูปแบบนี้ จะนำเครื่อง femtosecond laser รุ่น Visumax ซึ่งเป็นแสงเลเซอร์เข้าไปสแกนตามความโค้งของกระจกตาอย่างรวดเร็ว โดยเครื่องนี้จะทำให้แผลที่ได้มีความเรียบ ไม่ทำให้เนื้อเยื่อโดยรอบได้รับความเสียหาย อีกทั้งยังมีความแม่นยำสูง จึงเป็นวิธีการที่ลดความคลาดเคลื่อนในการแยกชั้นกระจกตา รวมไปจนถึงลดโอกาสเสี่ยงที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ วิธีนี้ เหมาะสำหรับผู้ที่อยู่ในภาวะสายตาเอียงไม่เกิน 600 หรือผู้ที่มีภาวะสายตาเอียงร่วมกับสายตาสั้น หรือแม้กระทั่งผู้ที่มีลักษณะตาค่อนข้างเล็ก กระจกตาบาง ก็ยังสามารถทำได้

  • การทำ ReLEx SMILE ReLEx SMILE เป็นการนำเทคโนโลยีขั้นสูงที่มาจากการพัฒนาเลสิคแบบดั้งเดิมเข้ามาใช้ ทำให้การผ่าตัดเปลี่ยนจากการใช้ใบมีดมาเป็นแบบเลเซอร์ที่มีชื่อว่า Femtosecond Laser ซึ่งสามารถทำได้อย่างแม่นยำ ไม่ทำลายเนื้อเยื่อโดยรอบ ทำให้ผู้ที่เข้ารับการผ่าตัด ไม่รู้สึกถึงความเจ็บปวดในขณะผ่าตัด แผลที่ได้มีขนาดเล็กมาก ร่างกายสามารถฟื้นฟูได้เร็ว ผลข้างเคียงไม่มาก เหมาะสำหรับผู้ที่สายตาเอียงไม่เกิน 500 หรือผู้ที่มีภาวะสายตาเอียงร่วมกับสายตาสั้น

  • ICL (Implantable Collamer Lens): การทำ ICL (Implantable Collamer Lens) เป็นการใช้เลนส์เสริมชนิดถาวรเข้ามาใส่ในดวงตาของเรา วิธีการผ่าตัดนี้จะไม่มีการเย็บแผลเช่นเดียวกัน แผลสามารถสมานตัวเองได้ และสามารถนำเลนส์เสริมออกได้ ในกรณีที่ไม่พึงพอใจในผลลัพธ์ที่ได้ วิธีการนี้ เป็นวิธีที่สามารถแก้ไขความผิดปกติสายตาที่มีระดับรุนแรงได้ อีกทั้งยังเกิดภาวะแทรกซ้อนน้อย ไม่ก่อให้เกิดแสงกระจายในเวลากลางคืน บุคคลที่มีค่าสายตาเอียงไม่เกิน 600 หรือผู้ที่มีปัญหาตาแห้งมาก กระจกตาบาง ไม่สามารถทำเลสิคได้ในบางกรณี อาจใช้วิธีนี้เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่ดีได้

  • Toric IOL: เลนส์ IOL แบบโทริก คือ เลนส์เทียมที่แก้ไขภาวะสายตาเอียง เลนส์ IOL แบบโทริกด้านขวาที่อยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องจะทำหน้าที่เสริมโฟกัสกับกระจกตาของผู้ป่วย ซึ่งจะช่วยแก้ไขภาวะสายตาเอียงหลังการผ่าตัด ด้วยตาเปล่า เลนส์ IOL แบบโทริกจะมีลักษณะเหมือนกับเลนส์อื่นๆ แต่เมื่ออยู่ภายใต้กำลังขยายสูงของกล้องจุลทรรศน์ผ่าตัด เลนส์ IOL แบบโทริกจะมีเครื่องหมายแสดงแกนแก้ไขของเลนส์ เลนส์ IOL จะต้องวางตำแหน่งอย่างแม่นยำเพื่อให้แกนนี้ตรงกับส่วนที่ชัดที่สุดของกระจกตา เมื่อผ่าต้อกระจกและมีเอียงร่วมด้วย

การดูแลเสริม & ป้องกันภาวะแทรกซ้อน

  • หลีกเลี่ยง ขยี้ตา และดูแล ภูมิแพ้ตา
  • สวม แว่นกันแดด UV400/100% UVA-UVB กลางแจ้ง
  • พักสายตา 20-20-20 และปรับแสงแวดล้อมให้เหมาะ
  • โภชนาการบำรุงตา (โอเมก้า-3, ลูทีน, ซีแซนทีน, วิตามิน C/E, สังกะสี)
  • ตรวจตา/วัดสายตา สม่ำเสมอ โดยเฉพาะเด็กและผู้ขับขี่กลางคืน

เพื่อการมองเห็นที่คมชัด ปลอดภัย และเหมาะกับชีวิตประจำวันของคุณ ANZ STUDIO สามารถแนะนำเลนส์หรือแนวทางรักษาที่เหมาะกับ “ค่าสายตาและแกนเอียง” ของคุณ เพื่อการมองเห็นที่ชัดและปลอดภัยในทุกวัน ตรวจเช็กและดูแลดวงตาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสุขภาพตาที่ดี