ความลับของค่าสายตาที่คุณอาจไม่เคยรู้ ?

Posted by

10/08/2026

On 12/12/2025

ค่าสายตา” คืออะไร? ทำไมทุกคนควรรู้วิธีอ่านค่าสายตาของตัวเอง

“ค่าสายตา” เป็นตัวเลขที่บอกคุณภาพการมองเห็นของแต่ละบุคคล ว่าดวงตาของคุณทำงานได้ดีแค่ไหน มีความผิดปกติด้านการโฟกัสหรือไม่ เช่น สายตาสั้น สายตายาว หรือสายตาเอียง และต้องใช้เลนส์ระดับใดเพื่อแก้ไขให้มองเห็นชัดเจนที่สุด

แม้ว่าหลายคนจะคุ้นคำว่า “ค่าสายตา” แต่มีไม่น้อยที่ยังไม่เข้าใจอย่างลึกซึ้งว่า

ค่าสายตาจริง ๆ คืออะไร?
ตัวเลขบนใบตรวจสายตาแปลว่าอะไร?
SPH, CYL, AXIS คืออะไร?
คอนแทคเลนส์ ใช้ค่าสายตาเดียวกับแว่นหรือไม่?

บทความนี้จะพาทุกคนทำความเข้าใจ “ค่าสายตา” แบบเป็นขั้นตอน จากพื้นฐาน ไปจนถึงการอ่านใบตรวจสายตาอย่างถูกต้อง รวมถึงเทคนิคเลือกแว่นตามค่าสายตาแบบใช้งานได้จริง

ค่าสายตาคืออะไร?

ค่าสายตา คือ ตัวเลขที่บอกกำลังเลนส์ที่ต้องใช้เพื่อแก้ไขการมองเห็นของแต่ละบุคคล ว่าตาโฟกัสภาพได้มากน้อยแค่ไหน ภาพชัดเพียงใด และมีความผิดปกติแบบใดเกิดขึ้น

ค่านี้ได้จาก

การตรวจวัดกำลังเลนส์
ความโค้งของกระจกตา
การทำงานของกล้ามเนื้อตา
ความสามารถในการเพ่ง
องศาการเอียงของกระจกตา

เมื่อวัดเสร็จจะได้ “ใบค่าสายตา” ที่เต็มไปด้วยตัวเลข เช่น SPH, CYL, AXIS ซึ่งแต่ละค่าใช้เป็นตัวอ้างอิงเพื่อ

ตัดแว่นสายตา
เลือกคอนแทคเลนส์ที่เหมาะสม
วางแผนแก้ไขปัญหาสายตา
ใช้ติดตามการเปลี่ยนแปลงของดวงตาในอนาคต

ประเภทของปัญหาค่าสายตา

ค่าสายตาไม่ได้มีเพียง “สั้น” หรือ “ยาว” แต่มีทั้งหมด 3 ประเภท ได้แก่

1) สายตาสั้น (Myopia)

ลักษณะ: มองไกลไม่ชัด แต่ระยะใกล้เห็นปกติ

พบบ่อย: เด็กวัยเรียน – คนอายุต่ำกว่า 40 ปี

สัญลักษณ์ในใบค่าสายตา: เครื่องหมายลบ (-)

2) สายตายาว (Hyperopia)

ลักษณะ: มองไกลชัด แต่ใกล้ไม่ชัด

แบ่งเป็น

สายตายาวโดยกำเนิด
สายตายาวทั่วไป
สายตายาวตามอายุ (Presbyopia)

สัญลักษณ์: เครื่องหมายบวก (+) หรือไม่ใส่เครื่องหมายเลย

3) สายตาเอียง (Astigmatism)

ลักษณะ: มองใกล้–ไกลไม่ชัด ภาพเบลอซ้อน หรือบิดเบี้ยว

เกิดจาก: กระจกตามีความโค้งไม่เท่ากัน

มักพบร่วมกับสายตาสั้นหรือสายตายาว

สัญลักษณ์: ค่า CYL + ค่า AXIS

สายตาสั้น (Myopia): มองใกล้ชัดกว่าไกล เลขจะเป็น เครื่องหมายลบ (–) ในช่อง SPH
สายตายาว (Hyperopia): มองใกล้ไม่ชัด เลขจะเป็น เครื่องหมายบวก (+) หรือไม่มีเครื่องหมายในช่อง SPH
สายตายาวตามวัย (Presbyopia): อายุ ~40+ เพ่งใกล้ลำบาก ต้อง ADD เสริมกำลังใกล้
สายตาเอียง (Astigmatism): ภาพบิดเบี้ยว/เงาซ้อน ต้องดู CYL + AXIS

Diopter (D) คืออะไร?

Diopter หรือ D คือ “หน่วยวัดกำลังเลนส์” ที่ใช้ระบุค่าสายตาในใบตรวจสายตา

ตัวอย่าง

สายตาสั้น 100 → เขียนว่า 1.00 D
สายตายาว 200 → เขียนว่า +2.00 D

ยิ่งตัวเลขห่างจาก 0 มากเท่าไหร่ → ค่าสายตามากขึ้นเท่านั้น

ค่าสายตาซ้าย–ขวาแตกต่างกันได้

ใบตรวจสายตามีตัวย่อเฉพาะเพื่อแยกตาแต่ละข้าง ได้แก่

OD / RE = ตาขวา
OS / LE = ตาซ้าย
OU = ทั้งสองข้างรวมกัน

ร้านแว่นและหมอมักระบุ ตาขวาก่อนเสมอ เพราะเป็นข้างที่ตรวจพบก่อนเมื่อผู้ตรวจหันหน้าเข้าหาหมอ

ขั้นตอนการตรวจวัดค่าสายตา

1. ซักประวัติ

ภาวะตา โรคประจำตัว พฤติกรรมใช้งานสายตา ประวัติแว่นเก่า

2. ถอดแว่น/คอนแทคเลนส์

เพื่อให้ค่าสายตาไม่ผิดเพี้ยน

3. อ่านแผนภูมิทดสอบสายตา (Snellen Chart)

ทดสอบทีละข้าง—วัดระดับการมองเห็นพื้นฐาน

4. การวัดกำลังเลนส์ด้วยเครื่องมือเฉพาะ

เช่น Autorefractor, Retinoscope

5. ตรวจเสริมอื่น ๆ หากจำเป็น

วัดองศาเอียง
วัดความโค้งกระจกตา
วัดการเพ่ง
วัดระยะรูม่านตา (PD)

6. อ่านผล และวิเคราะห์ค่าสายตา

ผู้เชี่ยวชาญจะสรุปข้อมูลเพื่อใช้สำหรับตัดแว่นหรือวางแผนรักษา

ใบค่าสายตามีอะไรบ้าง?

ใบค่าสายตาอาจดูยาก แต่จริง ๆ ประกอบด้วย 6 ส่วนสำคัญดังนี้

1) SPH (Sphere) – ค่าสายตาสั้น/ยาว

มีเครื่องหมายลบ (-) = สายตาสั้น
มีเครื่องหมายบวก (+) = สายตายาว
ใกล้เลข 0 มาก = ค่าสายตาน้อย
ไกลเลข 0 มาก = ต้องใช้กำลังเลนส์มากขึ้น

2) CYL (Cylinder) – ค่าสายตาเอียง

ระบุจำนวนความเอียงของกระจกตา

CYL ติดลบ = เอียงร่วมกับสั้น
CYL ติดบวก = เอียงร่วมกับยาว

3) AXIS (องศาเอียง)

1–180 องศา

90° = เส้นตั้ง
180° = เส้นนอน
บอกทิศทางที่เอียงของดวงตา

4) ADD – ค่าสำหรับสายตายาวตามอายุ

กำลังขยายที่เพิ่มให้เลนส์ด้านล่าง

ใช้ในเลนส์โปรเกรสซีฟ/เลนส์สองชั้น

5) Prism (PD) – ค่าปรับภาพซ้อน

แก้ปัญหา “ความคลาดเคลื่อนของภาพสองข้าง” เพื่อรวมเป็นภาพเดียว

6) หน่วยอื่นที่อาจพบ

VD = ระยะกระจกตา–เลนส์
R1 / R2 = ความโค้งกระจกตา
SE (Spherical Equivalent) = ค่าสายตารวมหลังคำนวณชดเชย CYL
NPD = ระยะ PD เวลาดูใกล้

วิธีอ่านค่าสายตาแบบเข้าใจทันที

คำย่อ	หมายความว่า	ใช้ทำอะไร
OD / OS / OU	ขวา/ซ้าย/ทั้งสองตา (OD=Right/OS=Left)	แยกค่าทีละตา
SPH (Sphere)	กำลังเลนส์หลัก หน่วย ไดออปเตอร์ (D)	เลข – = สั้น, +/ไม่มีเครื่องหมาย = ยาว
CYL (Cylinder)	กำลังแก้ “เอียง”	ระบุว่าต้องใส่แก้เอียงเท่าไร
AXIS	แกนเอียง 1–180°	บอก “ทิศทาง” ของเอียง (ไม่ใช่ความมากน้อย)
ADD	กำลังเสริมมองใกล้ (+0.75 ถึง +3.00D โดยมาก)	สำหรับ Presbyopia, แว่นอ่าน/โปรเกรสซีฟ
Prism (Δ)	กำลังปริซึม + ทิศทาง BI/BO/BU/BD	จัดแนวการมอง ลดภาพซ้อน
PD (Pupillary Distance)	ระยะห่างกึ่งกลางรูม่านตา หน่วยมม.	จัดศูนย์เลนส์ให้ตรงตา (มี Distance PD/Near PD, และแบบแยกข้าง)
VD (Vertex Distance)	ระยะเลนส์ถึงกระจกตา (มม.)	สำคัญในค่าสูง ต้องชดเชยกำลัง
R1/R2 (K-readings)	ความโค้งกระจกตา	ใช้ประเมินเอียง/ฟิตคอนแทคเลนส์
SE (Spherical Equivalent)	ค่าเทียบ SPH+½CYL	ใช้ประเมินคร่าว ๆ ไม่ใช่สั่งเลนส์จริง

ตัวอย่างใบตรวจสายตา

SPH	CYL	AXIS	Prism	ADD
RE	-3.75	-1.00	090	0.5
LE	-4.00	0.00	–	0.5

แปลความหมาย ได้ดังนี้

ตาขวา: สายตาสั้น -3.75 และเอียง -1.00 ในแกน 90° แก้ภาพซ้อน 0.5 มีสายตายาวตามวัย +1.50
ตาซ้าย: สายตาสั้น -4.00 ไม่มีเอียง แต่มีค่า Prism และ ADD เช่นเดียวกัน

นำไปใช้เลือกเลนส์ยังไง?

งานทั้งวันหลายระยะ (ขับรถ-คอม-อ่าน) → โปรเกรสซีฟ
โฟกัส “โต๊ะทำงาน + คอม” → ออฟฟิศเลนส์/เนียร์-อินเตอร์มีเดียต
อ่านอย่างเดียว → แว่นอ่านชั้นเดียว

คำเข้าใจผิด

“Axis 90° = เอียงมาก” → ไม่ใช่ CYL ต่างหากที่บอก “ปริมาณเอียง”; Axis บอก “ทิศ”
“PD ไม่สำคัญ” → สำคัญมาก โดยเฉพาะโปรเกรสซีฟ/กรอบใหญ่/โค้ง
“แว่นแพง = ใส่ได้เสมอ” → ถ้า PD/VD/Fitting ไม่ตรง งานไม่แมตช์ ก็ไม่สบายอยู่ดี
“ปรับตัวโปรเกรสซีฟไม่ได้” → ส่วนใหญ่เกิดจากการวัด/ฟิตติ้งไม่แม่นยำ เลนส์/กรอบไม่เหมาะ

SE (Spherical Equivalent) ใช้เมื่อไร?

SE = SPH + (CYL/2) ใช้ประเมินคร่าว ๆ เช่น ตัดสินใจเลนส์คอนแทคทรงกลมในเอียงน้อย แต่ ไม่ใช่ค่าสั่งผลิตเลนส์ใส่จริง (เพราะจะทำให้เสียความคมชัดแกนเอียง)

เช็กลิสต์ก่อน “ตัดแว่น”

พักผ่อนเพียงพอ หยุดคอนแทคตามชนิดล่วงหน้า
บอก “งานจริง” ที่ใช้สายตาทั้งวัน (คอมกี่จอ? ขับรถกลางคืนบ่อยไหม? อ่านเยอะแค่ไหน?)
เลือกกรอบที่เหมาะกับ ความสูงเลนส์ (progressive/office ต้องพอวางโซนภาพ)
ขอให้วัด PD (ระยะรวม/แยกข้าง), Near PD, VD, มุมเอียงกรอบ (pantoscopic tilt) และ wrap angle
ทดลองมุมมองในร้านก่อนสั่งผลิต

ตัวอย่างการตีความค่าสายตา (กรณีใช้งานต่างกัน)

พนักงานออฟฟิศ 2 จอ + ประชุมออนไลน์ทั้งวัน
- เลนส์แนะนำ: Office/occupational (เน้นใกล้–กลาง กว้างพิเศษ), Blue-control โค้ตติ้ง, กรอบกึ่งสี่เหลี่ยมสูงพอ
ขับรถกลางคืนบ่อย
- เลนส์แนะนำ: Single vision/Progressive ที่เลือก โค้ตลดแสงสะท้อนคุณภาพสูง, วัสดุคุณภาพ-VDชดเชยตรง
อ่าน/งานฝีมือระยะใกล้
- เลนส์แนะนำ: แว่นอ่านชั้นเดียว โฟกัสระยะ 35–45 ซม.

ทำไมต้องเก็บใบตรวจสายตาไว้เสมอ?

เพราะใบค่าสายตามีประโยชน์มากกว่าแค่ “ตัดแว่น”

✔ ใช้สั่งซื้อแว่นออนไลน์

✔ ใช้เป็นประวัติติดตามการเปลี่ยนแปลง

✔ ใช้เทียบกันระหว่างปี

✔ ใช้วิเคราะห์ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการมองเห็น

ค่าสายตาคอนแทคเลนส์ ≠ ค่าสายตาแว่น

หลายคนเข้าใจผิดว่าค่าสายตาเหมือนกัน แต่จริง ๆ “ต่างกัน” เพราะ

แว่นตาอยู่ห่างจากดวงตา
คอนแทคเลนส์ติดบนกระจกตาโดยตรง

ดังนั้นค่าสายตา CL ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญคำนวณเฉพาะบุคคล

“การรู้ค่าสายตาของตัวเอง คือก้าวแรกของการดูแลสุขภาพดวงตาอย่างถูกต้อง ตรวจเช็กสายตาเป็นประจำ และเลือกแว่นที่เหมาะสมกับการใช้งาน ANZ STUDIO พร้อมดูแลทุกการมองเห็นของคุณอย่างมืออาชีพ”